Bakermat

Kort geleden noemde de Duitse Bondskanselier Angela Merkel de eurocrisis ‘een kans’. Een kans, volgens haar, om tot structurele sociale en economische hervormingen te komen die er zonder de eurocrisis niet doorheen zouden komen. Het eerste waar ik aan dacht was; The Shock Doctrine. In dit boek van Naomi Klein wordt op sublieme wijze uitgelegd hoe neoliberalisme zich al meer dan dertig jaar door de wereld verspreidt. Militaire dictaturen, zoals in ArgentiniĆ« en Chili, worden daarbij niet beschouwd als gevaar, maar als een kans om neoliberale tests uit te voeren. Waarom dit een shockende doctrine is? Omdat het om omstreden hervormingen gaat.

Net als nu. Er is amper draagvlak voor Europa. Wie op straat aan een willekeurige voorbijganger vraagt wat hij of zij van Europa vindt, zullen veel mensen antwoorden dat ze vooral niet nog meer geld naar Europa willen. Een logische reactie. Want wie de krant openslaat ziet staan dat er 1000 miljard euro meer naar een noodfonds moet, aldus de Europese leiders. En van de miljarden die zogenaamd naar Griekenland gaan, gaat het grootste deel naar west-Europese banken; de schuldeisers die Griekenland jaren hebben beduveld, zoals Griekenland op haar beurt de EU beduvelde. De ‘solidariteit’ waar Nicolas Sarkozy het over heeft geldt vooral voor de banken.

Het Griekse plan voor een referendum is geen gek idee. Misschien is het zelfs logisch. Laat niet de banken, niet de bureaucraten, maar de burgers beslissen over Europa. De ontsteltenis en woede waarmee Europese leiders, en ja ook de Nederlandse oppositie in de vorm van GroenLinks, D66 en PvdA, reageren duidt op angst dat hun neoliberale droom Europa uiteenklapt. Wat heet: Dat de EU in haar huidige bestaan, als neoliberaal machtsblok, bedreigt wordt, en wel door het volk.

Maar het is niet gek om de Grieken te laten beslissen over een noodplan waarmee de gemiddelde Griek niet geholpen wordt. Het is democratie. Zoals die duizenden jaren geleden voor het eerst uitgevoerd werd. Waar? Juist. In Griekenland, de bakermat van de democratie.